Motie: stunt niet met klimaat & gezondheid, ban reclames uit de openbare ruimte

Motie: stunt niet met klimaat & gezondheid, ban reclames uit de openbare ruimte

De gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch in zijn openbare vergadering van 3 maart 2026 bijeen, gehoord de beraadslagingen over de discussienotitie ‘verbod op fossiele reclame en reclame voor ongezonde voeding in de openbare ruimte via de APV’ in de commissie Bedrijvigheid van 9 februari 2026;

overwegende dat:  

• ongezonde voeding jaarlijks zorgt voor duizenden doden en miljarden aan zorgkosten, en het aantal mensen, met name kinderen en jongeren met ongezond gewicht en extreem overgewicht, blijft stijgen;

• het gebruiken en verbranden van fossiele brandstoffen als kolen, olie en gas bijvoorbeeld in de luchtvaart, zorgt voor veel uitstoot van broeikasgassen, voor gezondheidsschade en schade aan het milieu, en de fossiele industrie een van de grootste veroorzakers van klimaatverandering is;

• reclamemakers inspelen op het onderbewuste van mensen om hen te beïnvloeden en hiermee de autonomie van het individu in de keuzes die zij maken beïnvloeden;

• adverteerders voor ongezonde voeding en fossiele producten doorgaans multinationals zijn met enorme marketingbudgetten, die onze aandacht kunnen kopen en bepalen wat in de samenleving normaal en begeerlijk is;

• een breed scala aan wetenschappelijke publicaties de noodzaak en effectiviteit van een verbod op fossiele reclame onderschrijft, zoals The Lancet, CAST, het IPCC en UNEP;

• uit draagvlakonderzoeken, gepubliceerd in Nature, blijkt dat in Nederland ruim 80% van de burgers meer klimaatactie verwacht van haar overheid en dat 50% voorstander is van een verbod op fossiele reclame, 27% neutraal en 23% tegen;

• de Wetenschappelijke Klimaatraad (WKR) in een zeer recente publicatie aangeeft dat prikkels weggenomen moeten worden die mensen stimuleren om gedrag te vertonen dat bijdraagt aan klimaatrisico’s, zoals reclames en aanbiedingen gericht op consumptie van onder meer vlees, zuivel, benzineauto’s en vliegreizen, en dat o.a. hiermee de keuzevrijheid vergroot wordt;

• de gemeente op grond van de Gemeentewet en de APV de bevoegdheid heeft om regels te stellen voor reclame-uitingen in de openbare ruimte, mits deze dienen ter bescherming van algemene belangen zoals gezondheid of milieu;

• het verbieden van reclames die op gespannen voet staan met het algemeen belang mogelijk is op basis van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens;

• de Haagse uitspraak uit 2025 dit juridisch kader onderschrijft;

• via de APV snel en uniform kan worden ingegrepen, het verbod geldt voor alle reclame in de openbare ruimte en duidelijkheid en een gelijk speelveld ontstaat voor alle betrokken partijen;

• een verbod op reclame van fossiele bedrijven (verdergaand dan enkel fossiele producten) in het beleidskader kan worden opgenomen om greenwashing te voorkomen, via de Beleidsnota Reclame in de Openbare Ruimte die wordt toegepast op nieuwe reclameconcessies;

• reclame in de openbare ruimte in Den Bosch inhoudt: reclame die zichtbaar is vanaf een publiek toegankelijke plaats waaronder in elk geval abri’s, digitale informatieborden en plattegrondkasten, lichtmasten, reclame op rotondes, de reclamemast langs de A2 en reclames op NS-stations;

• de gemeente Den Bosch actief beleid voert om klimaatneutraal te worden, bijvoorbeeld met de Klimaatimpactanalyse, en beleid voert voor gezondheid voor inwoners en een gezonde omgeving, bijvoorbeeld via het programma Samen Gezond ’s-Hertogenbosch en met de City Deal Gezonde en Duurzame Voedselomgeving;

• het niet te verdedigen is dat de gemeente geld verdient aan het laten tonen in de openbare ruimte van reclames die leiden tot klimaatverandering en gezondheidsproblemen bij inwoners en dat dit haaks staat om gemeentelijk beleid;

verzoekt het college:

1. in de APV een verbod op te nemen op reclame in de openbare ruimte voor fossiele reclame, wat inhoudt: handelsreclame waarmee kennelijk wordt beoogd fossiele brandstoffen, vliegvakanties, vliegtickets, gascontracten, grijze stroomcontracten, cruisereizen of voertuigen met een brandstofmotor aan te prijzen;

2. in de APV op te nemen dat alle fossiele, die zichtbaar is vanaf een voor het publiek toegankelijke plaats, verboden is, tenzij het gaat om: 
   a. bedrijfsnamen, bedrijfslogo’s en reclames aan of in de directe nabijheid van het pand waar de activiteiten plaatsvinden waar de reclame betrekking op heeft;  
   b. wegwijzers op bedrijventerreinen;  

3. deze APV-wijziging uiterlijk in Q4 2026 door te voeren;

4. vóór het aflopen van de huidige reclameconcessies in de Beleidsnota Reclame in de Openbare Ruimte op te nemen dat reclame voor of door bedrijven in de kolen-, olie- of gassector en luchtvaartsector wordt geweerd;

5. de exploitanten van reclamedragers in Den Bosch te wijzen op de wijziging in de APV en het gemeentelijk reclamebeleid, teneinde fossiele reclames die onder het verbod vallen te weren, zodat de exploitanten tijd hebben om zich op de aanpassing van de regelgeving voor te bereiden;

6. ten aanzien van reclame voor ongezonde voeding in de openbare ruimte uiterlijk in Q4 2026: 
   a. een duidelijk kader op te stellen voor een verbod op reclame in de openbare ruimte voor ongezonde voeding, wat inhoudt: reclame waarmee kennelijk beoogd wordt eet- en drinkwaren aan te prijzen die buiten de Schijf van Vijf vallen; 
   b. de juridische onderbouwing van de noodzaak voor dit reclameverbod vast te stellen o.b.v. o.a. eerder beleid tegen ongezond voedsel, zoals het programma Samen Gezond ’s-Hertogenbosch en de ondertekening van de City Deal Gezonde en Duurzame Voedselomgeving; 
   c. het belang van en proportionaliteit voor lokale ondernemers en sportverenigingen mee te wegen; 
   d. deze uitwerking voor te leggen aan de gemeenteraad voor beraadslaging. 

Partij voor de Dieren – Eileen Samshuijzen 
De Bossche Groenen – Marie-France Claessen 
Socialistische Partij – Bram Roovers 
Volt – Arjen van Silfhout